AI-bedrijven gaan massaal aan de haal met creatief werk. De teksten van schrijvers, journalisten en vertalers worden gebruikt voor het trainen van AI-taalmodellen. Zonder voldoende transparantie over hoe dit gebeurt, zonder dat zij daar toestemming voor geven en zonder dat ze een eerlijke vergoeding ervoor krijgen. Dit moet anders. Daarom trokken dinsdagochtend 29 september ruim 150 auteurs naar het hoofdkantoor van Facebook Nederland in Amsterdam om verhaal te halen: ‘tengels af van onze teksten!’.
Lange adem nodig
Het protest is de aftrap van een campagne vanuit Stichting Lira, de Auteursbond en de NVJ. Zij hebben Meta gesommeerd om te stoppen met het gebruik van deze teksten. De reactie van Meta biedt geen oplossing, dus bereiden ze een collectieve rechtszaak voor. Dit is de eerste en concrete stap in hun strijd tegen Big Tech. De drie organisaties eisen een collectieve regeling over een eerlijke vergoeding, zeggenschap en transparantie.
Thomas Bruning, algemeen secretaris van de NVJ, benadrukt het belang van dit protest. ‘Het is altijd spannend of schrijvers, journalisten en auteurs hun kamer uitkomen voor dit soort dingen. Dat jullie hier met zoveel staan, is een belangrijk signaal naar ons en naar dit soort bedrijven!‘
Schrijvers, journalisten en vertalers aanwezig
De strijd brengt die bloedgroepen schrijvende makers samen. Dat is te zien in de samenstelling van de groep. Schrijvers, journalisten en vertalers laten hun stem horen.
Freelance journalist Anouk staat hier omdat het haar niet meer dan redelijk lijkt dat zij daar een vergoeding voor krijgt. Ze roept iedereen op die schrijft om ook in actie te komen. Hier sluit vertaler en schrijver Maria Postema zich bij aan: ‘we zijn met veel. In ons eentje kunnen we niet veel. Daarom verenigen we ons vandaag. En dat is een eerste stap in deze strijd.’
In een korte speech geeft journalist Philip Dröge aan dat hij van nature geen actievoerder is, maar dat hij hier nu toch staat: ‘We kunnen niet anders, want de taal is in gevaar. Taalmodellen beloven vooruitgang, maar ze bieden niets dan eindeloze herhaling en recycling. Ze verpulveren onze taal, gooien dat in een 3D-printer en staan er nog trots bij te kijken ook.’
Schrijver Auke Hulst: ‘We moeten niet accepteren dat wij als grondstof dienen voor dit soort bedrijven. Niet alleen schrijvers, iedereen moet beseffen dat we grondstof zijn voor de miljonairs achter Big Tech.’
Geen woordvoerder, maar bewaker
Een half uur na het verzamelmoment, belt de groep aan bij Facebook. Niet de woordvoerder, maar de bewaker komt naar buiten om de eisen van de auteurs in ontvangst te nemen. Thomas Bruning, NVJ: ‘dit is tekenend voor hoe zij in deze strijd staan. Ik vrees dat we de rechtszaak echt moeten gaan voeren. We hebben nu al de steun van duizenden andere schrijvers, journalisten en vertalers. Deze strijd moeten we voeren om onze vakken te kunnen behouden.’
Schrijver Anja Sicking is al lang betrokken bij de voorbereiding van deze rechtszaak en herkent dit probleem. ‘In ieder geval twee van mijn boeken zijn gebruikt voor het trainen van taalmodellen. Dit gaat via illegale downloads uit zogenoemde schaduwbibliotheken. Bedrijven waar miljarden in omgaan, negeren de rechten van auteurs en weigeren het gesprek hierover aan te gaan.’
Nu al duizenden steunbetuigingen ontvangen
Op de website opstand.ai zijn al bijna 3500 steunbetuigingen achtergelaten. Schrijvers, journalisten en vertalers geven daarmee aan dat zij Lira steunen in de rechtszaak tegen Meta en dat zij willen dat er een collectieve regeling voor freelancers wordt getroffen. Sympathisanten laten met hun steunbetuiging zien dat ze de auteurs steunen in hun strijd tegen bigtechbedrijven. De komende weken worden zoveel mogelijk steunbetuigingen opgehaald die bij de dagvaarding tegen Meta worden gevoegd om aan te tonen dat de collectieve inzet van Lira breed gedragen wordt.
