Schrijvers, journalisten en vertalers komen in opstand tegen big tech

Over onze actie

Stichting Lira, de Auteursbond en de NVJ voeren actie om een collectieve regeling met AI-bedrijven te treffen. Waardoor freelance schrijvende makers een eerlijke vergoeding ontvangen en zeggenschap over hun eigen teksten behouden. En waar bigtechbedrijven transparant moeten zijn over hoe hun taalmodellen gebruikmaken van andermans teksten.

AI-bedrijven gaan massaal aan de haal met creatief werk. Het is de diefstal van de eeuw. De teksten van schrijvers, journalisten en vertalers worden gebruikt voor het trainen van AI-taalmodellen. Dit gebeurt onder andere via zogenaamde shadow libraries: illegale online verzamelingen waarin boeken en andere auteursrechtelijk beschermde teksten zonder toestemming van rechthebbenden zijn gekopieerd en verspreid. Zonder transparantie over hoe dit gebeurt en zonder dat ze een eerlijke vergoeding krijgen. Dit moet anders!

Lira, de Auteursbond en de NVJ hebben Meta gesommeerd te stoppen met het gebruik van deze teksten. De reactie van Meta biedt geen oplossing, dus bereiden we een collectieve rechtszaak voor: onze eerste en concrete stap in de strijd tegen big tech. In die rechtszaak vragen we de rechter vast te stellen dat het trainen van AI-taalmodellen op basis van werken uit shadow libaries niet mag en te verbieden dat Lira AI-taalmodellen aanbiedt die mede op die manier zijn getraind.

Ons doel is om uiteindelijk te komen tot een collectieve regeling voor freelance schrijvers, journalisten en vertalers, met afspraken over een eerlijke vergoeding, zeggenschap en transparantie. Ben jij schrijver, journalist of vertaler? Kom in opstand en laat je stem horen!

Zonder een goede regeling zullen steeds meer schrijvende makers verdwijnen. Dat leidt tot een samenleving met minder ruimte voor verbeelding, minder onafhankelijke journalistiek en minder echte verhalen. Het leidt tot een samenleving waarin bigtechbedrijven volledig bepalen wat we zien, lezen en vinden.

Met jouw steunbetuiging doe je mee aan onze oproep voor deze regeling, spreek je je steun uit voor de rechtszaak én help je aantonen dat Lira namens een brede en representatieve groep auteurs optreedt. Individuele makers kunnen onmogelijk met iedere AI-aanbieder afzonderlijk onderhandelen. Lira is juist ingericht om rechten collectief te beheren, licenties af te sluiten en vergoedingen te innen en te verdelen. Vanuit die rol wil Lira namens freelance schrijvers, journalisten en vertalers tot een werkbare collectieve regeling met AI-bedrijven komen. Zo hebben makers een eigen positie aan tafel.

> Kom in opstand

Hoe ziet de gewenste collectieve regeling eruit?

We willen een werkbare regeling via Lira, zodat niet elke freelance maker afzonderlijk tegenover grote technologiebedrijven hoeft te staan. In die regeling moeten in ieder geval afspraken worden gemaakt over:

voorafgaande toestemming voor het gebruik van teksten
een eerlijke en passende vergoeding voor freelance makers
transparantie over de gebruikte teksten, datasets en AI-modellen
de doeleinden en voorwaarden van het gebruik
rapportage, controle en naleving van de afspraken.

Kan ik meer doen dan alleen de steunbetuiging tekenen?

Ja, graag zelfs! Wijs andere schrijvers, vertalers en journalisten op de actie, deel de campagne via je eigen kanalen, gebruik onze campagnematerialen of laat een persoonlijke boodschap voor Meta achter.

Moet ik bij Lira, de Auteursbond of de NVJ zijn aangesloten?

Nee, iedere schrijver, journalist of vertaler kan meedoen aan de oproep. Ben je geen auteur? Ook dan kun je de oproep ondertekenen om te laten zien dat je de schrijvers, journalisten en auteurs in hun strijd steunt.

Moet ik kunnen aantonen dat Meta mijn teksten heeft gebruikt?

Nee. Om de rechtszaak te steunen hoef je niet te bewijzen dat Meta jouw teksten heeft gebruikt om de actie te kunnen steunen. Veel makers kunnen dat juist niet vaststellen, doordat AI-bedrijven onvoldoende transparant zijn over de gebruikte teksten en datasets.

Ontstaan er kosten of verplichtingen?

Nee, er zijn geen kosten en/of verplichtingen verbonden aan het aansluiten bij deze actie.

Waarom 'De diefstal van de eeuw'?

Met ‘De diefstal van de eeuw’ geven we woorden aan een bredere ontwikkeling. AI-bedrijven gebruiken op ongekende schaal creatief werk als grondstof voor hun modellen, waaronder werken afkomstig uit shadow libraries, terwijl veel makers niet weten of hun werk is gebruikt, daarover geen afspraken hebben kunnen maken en geen vergoeding ontvangen. De slogan is een krachtige en symbolische kwalificatie van de omvang en gevolgen van deze ontwikkeling.

Waarom richt de actie zich op Meta?

Meta is een van de grootste aanbieders van generatieve AI-systemen wereldwijd. Het is logisch om een principiële zaak te starten tegen een partij met grote marktimpact. Bovendien is juist van Meta bekend dat zij haar AI-systemen welbewust heeft getraind met gebruikmaking van teksten waar geen vergoeding voor is betaald.

De problematiek is groter dan Meta. Met deze procedure zetten we een concrete eerste stap naar een collectieve regeling over eerlijke vergoeding, zeggenschap en transparantie. Het uiteindelijke doel is een collectieve regeling voor freelance schrijvers, vertalers en journalisten. Met niet alleen Meta, maar met alle bigtechbedrijven die teksten gebruiken voor hun AI-producten.

Wat betekent de vraag “Wil je op de hoogte blijven van de rechtszaak en de campagne?”

Als je kiest om op de hoogte te blijven, geef je toestemming dat wij: (1) je op de hoogte houden met updates over de rechtszaak en de bredere campagne en (2) je kunnen benaderen om daarin een actieve rol te spelen. Hierbij kan gedacht worden aan een interview of het delen van je persoonlijke boodschap.

Wat betekent ondertekenen voor mij?

Met je steunbetuiging draag je geen (auteurs)rechten over aan Lira en word je geen individuele procespartij. Er zijn geen kosten of andere verplichtingen aan verbonden.

Als voor een toekomstige collectieve regeling een afzonderlijke aansluiting of actie nodig is, informeren we de freelancers daar later apart en duidelijk over.

Wat doen jullie met mijn steunbetuiging?

Met je steun laat je zien dat onze inzet breed wordt gedragen. Je naam wordt alleen openbaar gemaakt als je daar uitdrukkelijk voor kiest.

Individuele schrijvers, vertalers en journalisten staan tegenover internationale technologiebedrijven doorgaans zwak. Door gezamenlijk op te treden, kunnen we veel sterker opkomen voor de belangen van schrijvende makers.

Wat is de precieze eis aan Meta?

We gebruiken de WAMCA, de wet die belangenorganisaties de mogelijkheid geeft om namens een groep benadeelden naar de rechter te gaan. Onze vordering is ideëel, ofwel principieel: we eisen in deze procedure geen collectieve schadevergoeding, maar vragen de rechter om vast te stellen dat het trainen van AI-taalmodellen op basis van werken uit shadow libaries niet mocht en mag en te verbieden dat Meta nog AI-taalmodellen aanbiedt die mede zijn getraind op basis van werken uit shadow libraries.

Deze procedure draait dus niet om een directe uitbetaling. Naast de rechtszaak is en blijft ons doel voor de toekomst om een collectieve vergoedingsregeling voor freelance schrijvers, vertalers en journalisten te realiseren.

Wat steun ik precies?

Met je steunbetuiging steun je de procedure die Lira tegen Meta gaat voeren én onze oproep voor een duurzame, toekomstbestendige collectieve regeling voor het gebruik van teksten van freelance schrijvers, vertalers en journalisten door AI-bedrijven.

Wij willen komen tot een regeling waarin afspraken worden gemaakt over eerlijke vergoeding, zeggenschap en transparantie over de manier waarop AI-modellen worden getraind. De procedure tegen Meta is een concrete eerste stap binnen die bredere inzet.

Wie kan de actie steunen? Kan dat ook als ik in loondienst werk?

Iedereen kan de actie en de rechtszaak steunen. Ook als je als schrijver, vertaler of journalist geheel of gedeeltelijk in loondienst werkt. De collectieve regeling die Lira wil ontwikkelen, richt zich op makers die werken als zelfstandige. Dat sluit aan bij de achterban die Lira vertegenwoordigt en bij de rechten op werk dat buiten een dienstverband tot stand is gekomen. Werk je deels in loondienst en deels als freelancer, dan kun je voor je freelance werk tot de doelgroep van de regeling behoren.

Wie organiseert deze actie?

De actie is een gezamenlijk initiatief van Stichting Lira, de Auteursbond en de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ). Stichting Lira is een stichting zonder winstoogmerk die de auteursrechtelijke belangen van freelance tekstmakers collectief behartigt en collectieve vergoedingen verdeelt. De Auteursbond is de beroepsvereniging van schrijvers en vertalers. De NVJ is de beroepsorganisatie voor journalisten.

De rechtszaak zal worden gevoerd door Stichting Lira. De Auteursbond en NVJ steunen deze rechtszaak.

Campagnebureau BKB ontwikkelde de campagne samen met deze organisaties.